“Ses Çıkmadıysa Hasar Yoktur” Yanılgısı Nereden Gelir?
Bazı dosyalar şu cümleyle başlar:
“Ses çıkmadı.”
Bu cümle, hasarın olmadığını değil,
algılanmadığını anlatır.
Ses = Hasar Varsayımı
Sürücü zihninde hasar:
- gürültülüdür
- sarsıntılıdır
- dikkat çekicidir
Oysa Katman 2 gerçeği şudur:
Modern araçlar sessiz hasar üretir.
Plastik tamponlar, esnek çıtalar, yalıtımlı gövdeler;
teması yutar, sesi öldürür.
Sessizliğin Mekaniği
Sessiz hasar genellikle şu koşullarda oluşur:
- düşük hız
- esnek yüzey–esnek yüzey teması
- kısa süreli baskı
Bu temas:
- sesi emer
- titreşimi dağıtır
- sürücüye “bir şey olmadı” hissi verir
Ama iz kalır.
Neden Sonradan Fark Edilir?
Çünkü sessiz temas:
- an üretmez
- hafızaya yazılmaz
- davranışla ilişkilendirilmez
Hasar:
- yıkama sırasında
- gün ışığında
- kapı açarken
fark edilir.
Dosya dili gecikmelidir.
Mikro-Heritage Notu
1960’lardan itibaren hasar kayıtlarında, “ses duymadım” ifadesinin özellikle düşük hızlı temas dosyalarında tekrarlandığı görülür. O dönem araçları daha sertti; yine de sessizlik, hasarın fark edilmesini geciktirirdi. Bugün malzemeler değişti, sessizlik arttı; dil aynı kaldı.
Bu yanılgı eskidir.
Sadece daha görünmezdir.