Yamaç Evleri Neden Sahil Evlerinden Daha Hızlı Eskir?

Çatalköy’den Gözlemler

İlk bakışta yamaç evleri daha yeni görünür.
Daha yüksek konum, daha geniş manzara, daha temiz hava.

Ancak zaman içinde aynı dönemde yapılmış evler karşılaştırıldığında,
yamaçtaki evlerin daha hızlı yaşlandığı fark edilir.

Bu bir mimari hata değildir.
Bu, arazinin davranışıyla ilgilidir.

Çatalköy bu farkı okumak için net bir örnek sunar.

Çatalköy’ün Konumu: Dağın Hâlâ Baskı Uyguladığı Yer

Çatalköy, Girne dağ silsilesinin doğrudan kuzey yamacında yer alır.
Sahil bölgelerinde toprak uzun yıllar önce yerini bulmuşken,
yamaç arazilerinde mikro hareketler hâlâ devam eder.

Bu hareketler dramatik değildir.
Ama süreklidir.

Ve yapıların içinde kendini gösterir.

Rüzgâr Yamaçta Nötr Değildir

Yamaç yerleşimlerinde rüzgâr farklı çalışır.

Çatalköy’de:

• Rüzgâr eğim boyunca hızlanır

• Yapılara tek yönden değil, açılı yük bindirir

• Nemli hava cephe aralarına daha kolay girer

Zamanla bu durum:

• Dış cephe kaplamalarının daha erken yıpranmasına

• Saçak, derz ve birleşim noktalarının düzensiz eskimesine

• Kılcal çatlakların daha hızlı büyümesine yol açar

Sahil evleri tuzla yaşlanır.
Yamaç evleri basınçla.

Yağmur Yamaçta Daha Hızlıdır

En çok gözden kaçan farklardan biri suyun hızıdır.

Yamaçta:

• Yağmur suyu daha hızlı akar

• Belirli noktalarda yoğunlaşır

• Kısa sürede drenajı zorlar

Çatalköy’de özellikle 2015 sonrası gözlemler şunu gösterir:

• Garaj girişleri daha erken yıpranır

• İstinat duvarı birleşimlerinde açılmalar görülür

• Zemin katlarda görünür bir taşkın olmadan nem oluşur

Sahilde su yayılır.
Yamaçta su yüklenir.

İstinat Duvarları Eskime Eğrisini Değiştirir

2015’ten sonra Çatalköy’de istinat duvarları yaygınlaştı.

Bu duvarlar:

• Görsel olarak araziyi sabitler

• Ama yer altı basıncını yönlendirir

Sonuç olarak:

• Temel seviyesinde sürekli yük oluşur

• Duvar arkasında nem tutulur

• Yapı alt elemanları daha hızlı yorulur

Sahil evleri toprağı taşımak zorunda değildir.
Yamaç evleri bunu her gün yapar.

Güneş Yamaçta Eşit Dağılmaz

Yamaç yerleşimlerinde güneşlenme dengeli değildir.

Çatalköy’de sık görülen durum:

• Bir cephe gün boyu güneş alır

• Diğer cephe serin ve nemli kalır

Bu sıcaklık farkı:

• Malzemelerde farklı genleşme

• Boya ve sıvada düzensiz yorgunluk

• Mevsim geçişlerinde mikro kırılmalar oluşturur

Sahil evleri daha homojen yaşlanır.
Yamaç evleri yönlü yaşlanır.

1990’lardan Bugüne Tekrarlanan Bir Desen

1990’lardan itibaren yapılan yapıların incelenmesinde ortak bir tablo çıkar:

Yamaç evleri:

• Daha erken dış cephe bakımı ister

• Su yönetimi daha sık gözden geçirilmelidir

• Toprakla temas eden noktalar daha hassastır

Bu durum inşaat kalitesinden bağımsızdır.
Araziyle kurulan ilişkinin sonucudur.

2026’ya Girerken Bu Neden Daha Önemli?

Son yıllarda:

• Yağış süreleri kısaldı

• Şiddet arttı

• Kurak dönemler uzadı

Bu iklim davranışı, Çatalköy gibi yamaç yerleşimlerinde
mevcut baskıyı daha da görünür hale getirir.

Evler bir anda sorun çıkarmaz.
Daha hızlı yaşlanır.

Son Gözlem

Sahil evleri yavaş ve görünür şekilde eskir.
Yamaç evleri sessiz ve yapısal biçimde.

Çatalköy basit bir gerçeği hatırlatır:

Arazi, bina bittikten sonra durmaz.

Bu farkı anlamak korkutmak için değil,
zemini doğru okumak içindir.