Kuzey Kıbrıs’ta Aynı Sokakta Bile Sigorta Neden Farklı Çalışır?

Aynı sokak. Aynı asfalt. Aynı yağmur. Aynı elektrik hattı.
Ama sigorta… farklı çalışır.

Bu ilk bakışta tuhaf gelir. İnsan zihni eşitliği sever. Yan yana iki ev varsa, risk de yan yana duruyor sanırız. Oysa Kuzey Kıbrıs’ta sigorta matematiği haritaya değil, detaya bakar. Sokak tabelası değil, hayatın kendisi konuşur.

Bu yazı tam da bunu anlatır.

Aynı sokak, farklı zemin

Bir ev zemin kattadır. Diğeri bir üst katta.
Haritada fark yoktur, riskte vardır.

Zemin kattaki ev için su her zaman yukarıdan gelir. Üst kattaki komşunun tesisatı, balkon giderleri, ortak kolonlar… Bunlar kağıt üstünde görünmez ama hasar dosyalarında çok görünür. Aynı sokakta olsalar bile, zemin kat evler daha sık ve daha “sessiz” hasar yaşar. Küçük sızıntılar, fark edildiğinde büyümüş sorunlar.

Üst kattaki ev için risk başka yerdedir. Rüzgar, çatı bağlantıları, balkon kapıları, güneşten genleşen doğramalar. Aynı yağmur yağar ama etkisi farklı olur.

Sigorta bunu ayırır. Ayırmak zorundadır.

Aynı bina, farklı kullanım

Bir ev aile evidir.
Yanındaki ev kısa dönem kiralamaya açıktır.

Dışarıdan bakıldığında ikisi de “konut”tur. İçeriden bakıldığında biri ritimlidir, diğeri düzensiz. Kısa dönem kiralamada insan sirkülasyonu fazladır. Anahtar değişir, alışkanlık değişir, sorumluluk dağılır. Küçük ihmaller zincir olur. Sigorta için bu sadece kullanım farkı değildir. Bu, risk davranışıdır.

Aynı sokakta olsalar bile bu iki evin sigorta dili aynı konuşmaz.

Aynı sokak, farklı yön

Kuzey Kıbrıs’ta yön önemlidir.
Denize bakan ev ile arkasını dağa veren ev aynı sokakta olabilir.

Denize bakan cephede nem daha sabittir. Metal yorulur, ahşap daha hızlı yaşlanır. Dağa bakan cephede rüzgar daha serttir, yağmur yatay gelir. Çatılar aynı görünür ama yüklenme şekli farklıdır.

Sigorta, adresi değil cepheyi okur.

Aynı ev, farklı park

Bazı evlerin altında kapalı garaj vardır. Bazılarında araç sokakta durur.
Bu fark çoğu zaman gözden kaçar.

Oysa hasar dosyalarında araç, evden bağımsız değildir. Garajdaki araç için risk sızıntıdır. Sokaktaki araç için risk çarpmadır, düşen cisimdir, ani hava olaylarıdır. Aynı ev, aynı sokak ama farklı park alışkanlığı sigorta kurgusunu değiştirir.

Aynı sokak, farklı zaman

Bir ev yılın tamamında yaşanır.
Diğeri aylarca boş kalır.

Boş kalan evde risk bağırmaz, fısıldar. Küçük bir kaçak aylarca fark edilmez. Elektrik sorunları geç fark edilir. Hırsızlık ihtimali davranıştan değil, sessizlikten doğar.

Sigorta, evin metrekaresini değil, ne kadar süre yalnız kaldığını de dikkate alır.

Peki neden bu farklar görünmez?

Çünkü insanlar sigortayı bir etiket gibi görür. “Bu sokak pahalı”, “Bu bölge güvenli”, “Bu bina yeni”. Oysa sigorta yeniye değil, nasıl kullanıldığına bakar. Güvenliye değil, nasıl ihmal edildiğine bakar.

Aynı sokakta iki evin poliçesi aynı yazabilir. Ama hasar anında sigorta, o sokağın değil o evin hikayesini okur.

Sonuç

Kuzey Kıbrıs’ta sigorta adresle başlar ama adreste bitmez.
Sokak sadece bir başlangıç noktasıdır.

Gerçek fark; zeminde, kullanımda, yönde, parkta ve zamanda ortaya çıkar. Bu yüzden aynı sokakta bile sigorta farklı çalışır. Çünkü hayat, düz çizgilerle ilerlemez. Sigorta da öyle.

Bu farkları bilenler için sigorta bir kağıt değildir.
Bir sistemdir.
Ve doğru kurulduğunda, sessizce çalışır.