Girne Caddesi’nde Değişmeyen Risk: Lefkoşa Surlariçi’nin Sessiz Hafızası

Girne Caddesi, Lefkoşa Surlariçi’nin yalnızca ana geçiş hatlarından biri değildir. Aynı zamanda, kentin değişmeyen risk alışkanlıklarını taşıyan bir hafıza koridorudur. Yıllar içinde vitrinler değişmiş, dükkânlar el değiştirmiş, araçlar yenilenmiştir. Ancak caddeyle kurulan ilişki büyük ölçüde aynı kalmıştır.

1950’lerin sonlarında Girne Caddesi, bugünkü yoğunluğundan uzaktı. Araç sayısı sınırlıydı, trafik akışı daha sakindi. Buna rağmen cadde, dar yapısı ve sur içi yerleşimin getirdiği geometrik kısıtlar nedeniyle dikkat gerektiren bir hat olarak öne çıkıyordu. O dönemin erken kayıtlarında, düşük hızda yaşanan temasların ve manevra sırasında oluşan küçük hasarların bu hatta yoğunlaştığı görülür.

Surlariçi’nin kendine özgü dokusu, Girne Caddesi’nin risk profilini şekillendiren temel unsurlardan biridir. Yol genişliği, görüş açıları ve düzensiz park alışkanlıkları, farklı dönemlerde benzer sonuçlar üretmiştir. 1960’lar ve 70’lerde kayda geçen olaylarla, 2000’ler sonrasında oluşan hasarlar arasında dikkat çekici bir benzerlik vardır. Hasarın büyüklüğü değişmiş olabilir, fakat oluşma biçimi büyük ölçüde aynıdır.

Girne Caddesi’nde tekrar eden risklerin önemli bir kısmı hızdan değil, geçiş ve park davranışlarından kaynaklanır. Kısa süreli duruşlar, dar alanlarda yapılan dönüşler ve sınırlı görüş açısıyla gerçekleştirilen manevralar, yıllar boyunca dosyalarda benzer şekilde yer almıştır. Bu durum, caddenin fiziksel yapısından çok, kullanıcı alışkanlıklarının belirleyici olduğunu gösterir.

Zaman ilerledikçe araç teknolojisi gelişmiş, fren sistemleri ve sürüş destekleri iyileşmiştir. Ancak Girne Caddesi’nin sunduğu alan değişmemiştir. Aynı metreler, farklı yıllarda benzer kararlarla kullanılmaya devam edilmiştir. Bu da riskin, teknolojiye rağmen neden belirli noktalarda yoğunlaştığını açıklar.

1980’ler ve 90’lar boyunca Surlariçi’nde ticari hareketlilik artmış, Girne Caddesi daha işlek bir hat hâline gelmiştir. Bu dönemde dosyalara yansıyan hasar sayısı artmış, ancak hasar türleri büyük ölçüde aynı kalmıştır. Park sırasında oluşan temaslar, aynaların ve kapıların zarar gördüğü düşük hız olayları, caddenin karakteristik riskleri arasında yer almıştır.

Bugün Girne Caddesi’nden geçen biri için bu riskler görünmez olabilir. Modern araçlar ve günlük alışkanlıklar, bu hafızayı perdeleyebilir. Ancak geçmiş kayıtlar, caddenin belirli noktalarında benzer durumların tekrar ettiğini göstermeye devam eder. Bu tekrar, tesadüf değil, mekânla kurulan ilişkinin doğal sonucudur.

Girne Caddesi’nin sigorta hafızası, büyük kazalarla değil, küçük ama sürekli olaylarla şekillenmiştir. Bu durum, Surlariçi’nin genel risk profilini anlamak için önemli bir referans sunar. Çünkü bu cadde, değişmeyen davranışların mekân üzerinde nasıl iz bıraktığını açıkça gösterir.

Bu nedenle Girne Caddesi, Lefkoşa Surlariçi’nde riskin nasıl kalıcı hâle geldiğini anlatan bir örnek olarak okunabilir. Zaman ilerler, araçlar değişir, ama caddeyle kurulan ilişki aynı kaldığında sonuçlar da benzer olur.

Bazı caddeler vardır.
Üzerinden geçen zamanı değil, tekrar eden alışkanlıkları hatırlar.