Eski Evlerde Görünmeyen Altyapı: Köşklüçiftlik’te Elektrik ve Tesisat Hafızası (1958–1985)

📍 Lefkoşa – Köşklüçiftlik

1950’lerin sonu ile 1980’lerin ortası arasında Köşklüçiftlik’te inşa edilen evlerde altyapı, dönemin yaşam biçimine göre tasarlanmıştı. Elektrik tüketimi düşüktü, ev içi cihaz sayısı sınırlıydı ve tesisatlar bugünkü yükleri taşıyacak şekilde planlanmamıştı.

O yıllarda bir evin elektrik sistemi; birkaç aydınlatma hattı, temel prizler ve basit sigorta düzeneklerinden ibaretti. Klima yoktu, yüksek güçlü cihazlar yoktu ve sürekli çalışan sistemler düşünülmemişti. Su tesisatı da benzer şekilde, tek hane kullanımına göre basit hatlarla kurulmuştu.

Zaman içinde evlerin içi değişti. Klima sistemleri eklendi, su motorları bağlandı, mutfak ve banyo sayıları arttı. Ancak altyapı çoğu zaman aynı kaldı. Elektrik kabloları yaşlandı, bağlantı noktaları çoğaldı, tesisatlar parça parça genişletildi.

Bugün Köşklüçiftlik’te görülen bazı hasar türleri, bu görünmeyen altyapı yaşlanmasının sonucudur. Elektrik kaynaklı küçük yangınlar, sigorta atmasıyla başlayan zincirleme sorunlar, eski su borularında oluşan sızıntılar ve duvar içinden gelen nem izleri belirli yapı tiplerinde tekrar eder.

Bu hasarların ortak özelliği, ani değil kümülatif olmalarıdır. Altyapı bir anda bozulmaz. Yıllar içinde yük bindikçe zayıflar. Kullanım arttıkça sınırlarına yaklaşır. Ve çoğu zaman sorun, görünür hale geldiğinde fark edilir.

Köşklüçiftlik’te bazı evlerin benzer altyapı sorunlarını tekrar tekrar yaşaması, bu tarihsel süreklilikle ilgilidir. Yapı dışarıdan sağlam görünür, ancak içinden yaşlanır.

Duvarlar sessizdir.
Tesisatlar yorgundur.
Zaman içeride birikir.