Eksik Sigorta (Underinsurance) Nedir? Antrepo Hasarlarında Nasıl Sessizce Ortaya Çıkar?

Eksik sigorta çoğu zaman hasar anına kadar fark edilmez.
Fark edildiğinde ise artık çok geçtir.

Antrepo kullanan oto bayileri için bu durum daha da kritiktir. Çünkü sorun genellikle “sigorta yok” değil, sigorta var ama yetmiyor noktasında ortaya çıkar.

Bu yazı, Kuzey Kıbrıs’ta antrepo sigortalarında eksik sigortanın nasıl sessizce oluştuğunu ve neden hasar anında ciddi uyuşmazlıklara yol açtığını anlatır.

Eksik sigorta ne demektir, ne değildir?

Eksik sigorta, sigorta yaptırılmamış olmak değildir.
Eksik sigorta, sigorta yapılmış olmasına rağmen gerçek riskin tam karşılanmamasıdır.

Yani:

• Poliçe vardır

• Teminat vardır

• Ama rakam gerçeği yansıtmaz

Hasar olana kadar herkes rahattır.
Hasar olduğunda ise matematik devreye girer.

Antrepoda eksik sigorta neden daha sık görülür?

Çünkü antrepo riski sabit değildir.

Araç sayısı değişir.
Araç değeri değişir.
Döviz kuru değişir.
Model yılı ve piyasa koşulları değişir.

Ama poliçe çoğu zaman sabit kalır.

Kuzey Kıbrıs’ta yaygın uygulama şudur:
Poliçe başta bir toplam stok bedeli üzerinden düzenlenir ve yıl boyunca aynı rakamla devam eder. Gerçekte ise stok hiçbir zaman o günkü gibi kalmaz.

Toplam teminat yeterli görünür, sorun araç bazında çıkar

Eksik sigortanın en sessiz hali burada başlar.

Toplam stok teminatı kağıt üzerinde “yeterli” görünür.
Ancak poliçede araç başına ortalama değer açıkça tanımlı değildir.

Hasar anında temel soru şudur:
“Bu araç için hangi bedel esas alınacak?”

Eğer:

• Araç başına ortalama değer belirlenmemişse

• Farklı segment ve değerde araçlar aynı poliçede yer alıyorsa

sigortalı ile sigortacı farklı matematikler yapmaya başlar.
Uyuşmazlık tam bu noktada doğar.

Dolu, yangın ve sel eksik sigortayı ortaya çıkarır

Eksik sigorta çoğu zaman tek araç hasarında fark edilmez.
Toplu hasarlarda ise bütün çıplaklığıyla ortaya çıkar.

Örneğin:

• Dolu nedeniyle aynı anda çok sayıda araç zarar görür

• Yangın birden fazla aracı etkiler

• Sel, stokun önemli bir bölümüne hasar verir

Bu gibi durumlarda sigortacı oransal ödeme prensibini uygular.

Yani sigortalı, sigortalı olduğu oran kadar ödeme alır.

Bu cümle birçok işletme için ciddi bir şoktur.

Oransal ödeme neden sürpriz olur?

Çünkü eksik sigorta sessizdir.

Hasardan önce şu sorular genellikle sorulmaz:

• Bugünkü stok bu teminata gerçekten sığıyor mu?

• Döviz arttığında poliçe hâlâ yeterli mi?

• Araç başına düşen değer gerçekçi mi?

Bu sorular sorulmadığında, hasar sonrası ödenen rakam beklentinin altında kalır. Bu da sigortaya olan güveni zedeler. Oysa sorun sigortada değil, kurgu eksikliğindedir.

Poliçede araç başına ortalama değer belirlenmemesi neden Kuzey Kıbrıs’ta uyuşmazlık yaratır?

Antrepo sigortalarında en kritik ama en sık ihmal edilen konulardan biri, poliçede araç başına ortalama değerin açıkça tanımlanmamasıdır.

Kuzey Kıbrıs’ta çoğu poliçe yalnızca toplam stok bedeli üzerinden düzenlenir. Hasar anında ise şu soru ortaya çıkar:
“Bu araç için hangi değer esas alınacak?”

Bu belirsizlik:

• Eksik sigorta iddialarına

• Tazminat hesaplamasında anlaşmazlıklara

• Dosyanın uzamasına

• Ticari ilişkilerin gerilmesine

neden olur.

Doğru yapılandırılmış bir antrepo poliçesinde belirsizlik yoktur.
Rakamlar hasardan sonra değil, hasardan önce konuşulur.

“Poliçe gümrük dairesi istedi diye yapılıyor” yaklaşımı nerede kırılır?

Kuzey Kıbrıs’ta antrepo sigortalarının önemli bir bölümü şu motivasyonla düzenlenir:
“Gümrük dairesi istedi.”

Bu noktada sigorta, bir risk yönetimi aracı olmaktan çıkar ve idari bir evrak haline gelir.

Poliçe yapılır çünkü:

• Gümrük dosyası tamamlanmalıdır

• Araçların antrepoya girişi sağlanmalıdır

• Süreç aksamamalıdır

Ancak şu sorular çoğu zaman sorulmaz:

• Bu poliçe gerçek stok değerini yansıtıyor mu?

• Araç başına ortalama değer net mi?

• Toplu bir hasarda bu teminat gerçekten yeterli mi?

Gümrük dairesinin talebi, sigortanın var olmasını sağlar.
Ama sigortanın yeterli olmasını sağlamaz.

Eksik sigortanın Kuzey Kıbrıs’ta bu kadar yaygın olmasının temel nedeni de budur. Poliçe risk için değil, dosya kapatmak için yapılır.

Hasar anında sık duyulan cümle şudur:
“Bu poliçe gümrük için yeterliydi ama zarar için yeterli değildi.”

Sonuç

Eksik sigorta bir hata değildir.
Bir süreçtir.

Sessizce oluşur.
Kimse fark etmez.
Hasar olduğunda konuşur.

Antrepo sigortasında mesele “poliçe var mı?” değildir.
Mesele, poliçenin gerçekle kavga edip etmediğidir.

Doğru kurgulanmış bir sigorta hasar anında tartışma çıkarmaz.
Yanlış kurgulanmış bir sigorta, hasarı ikinci bir krize dönüştürür.

Eksik sigorta, en pahalı sigorta türüdür.
Çünkü var sanılır, yoktur.