Bahçe Duvarlarından Otoparklara: Köşklüçiftlik’te Parsel Dönüşümünün Hasar Etkisi (1965–1990)

📍 Lefkoşa – Köşklüçiftlik

1960’ların ortalarına kadar Köşklüçiftlik’te parseller, tek bir hanenin ihtiyaçlarına göre şekillenmişti. Bahçeler genişti, evler geri çekilmişti ve yapı ile sokak arasında doğal bir tampon alan bulunuyordu. Bu alanlar ne otopark ne de geçiş yolu olarak tasarlanmıştı. Sadece boşluktu.

Zamanla bu boşlukların işlevi değişti. 1970’lerden itibaren aynı parsel üzerinde birden fazla araç görülmeye başlandı. Bahçe duvarları kısmen kaldırıldı, girişler daraltıldı, bazı evler fiilen iki ya da daha fazla haneye hizmet eder hale geldi. Parsel değişti, ama sokak değişmedi.

Bu dönüşüm plansızdı. Otopark ihtiyacı, yapılaşma sırasında hesaba katılmadı. Bahçe duvarlarının yerini araç girişleri aldı. Eskiden yaya ve yeşil alan olarak kullanılan bölümler, manevra alanına dönüştü. Ancak bu alanlar, araç hareketi için gerekli görüş açılarına ve dönüş yarıçapına sahip değildi.

Bugün Köşklüçiftlik’te tekrar eden birçok küçük hasar, bu parsel dönüşümünün doğrudan sonucudur. Dar girişlerde yapılan manevralar, bahçe duvarına veya kapı kenarlarına sürtmeler, aynı adreslerde benzer izler bırakır. Bu hasarlar çoğu zaman düşük hızda gerçekleşir ve tam da bu yüzden sıradan kabul edilir.

Oysa bu sıradanlık, sürekliliğin kendisidir. Aynı parsel üzerinde artan araç sayısı, geçmişte farklı bir yaşam düzeni için tasarlanmış mekânlarla karşılaştığında, risk birikir. Hasar tekil değil, katmanlı hale gelir.

Köşklüçiftlik’te bazı evlerin ve sokakların yıllar boyunca benzer hasar profilleri üretmesi, bu sessiz dönüşümle ilgilidir. Bahçe olarak başlayan alanlar, zaman içinde fark edilmeden risk alanına dönüşmüştür.

Parseller değişir.
Kullanım evrilir.
Mekân hatırlamaya devam eder.