Aynı Saatlerde Tekrar Eden Hasarlar: Girne Caddesi’nin Görünmeyen Deseni

Girne Caddesi, Lefkoşa Surlariçi’nde yalnızca bir geçiş hattı değildir. Günün belirli saatlerinde, aynı tür hasarların tekrarlandığı bir davranış sahnesidir. Bu tekrar, yıllara yayılan kayıtlarda belirginleşir ve tesadüfle açıklanamayacak kadar düzenlidir.

1950’lerin sonlarından itibaren tutulan erken dönem notlar, Girne Caddesi’nde hasarların belirli zaman dilimlerinde yoğunlaştığını gösterir. O yıllarda trafik bugünkü kadar yoğun değildi. Araç sayısı sınırlıydı. Buna rağmen, günün bazı saatlerinde benzer manevraların benzer sonuçlar ürettiği kayda geçmiştir. Özellikle akşamüstü ile erken akşam arası, düşük hızda gerçekleşen temasların öne çıktığı bir zaman aralığı olarak dikkat çeker.

Bu saatlerde ortaya çıkan riskin kaynağı hız değildir. Aksine, hızın düştüğü anlarda artan dikkat dağınıklığı ve kısa süreli kararlar belirleyici olur. Girne Caddesi’nin dar yapısı, düzensiz park alanları ve sınırlı görüş açıları, bu kararların sonuçlarını daha görünür hâle getirir. Parktan çıkış sırasında yapılan küçük dönüşler, aynaların ve kapıların zarar gördüğü temaslarla sonuçlanır.

1960’lar ve 1970’lerde kayda geçen olaylar incelendiğinde, hasarların büyük bölümünün aynı zaman penceresinde oluştuğu görülür. Gün batımına yakın saatlerde, işlerin kapanmaya başladığı, dükkân önlerinde kısa duruşların arttığı anlar, riskin yoğunlaştığı dönemlerdir. Bu saatlerde Girne Caddesi, bir geçiş hattından çok, kısa süreli manevraların üst üste bindiği bir alan hâline gelir.

Zaman ilerledikçe araç teknolojisi değişmiş, park sensörleri ve aynalar gelişmiştir. Ancak kayıtlar, davranışın teknolojiyle aynı hızda değişmediğini gösterir. 1990’lar ve 2000’lerde de benzer saatlerde benzer tür hasarların yaşandığı görülür. Araçlar büyümüş, caddenin sunduğu alan aynı kalmıştır. Bu uyumsuzluk, riskin belirli saatlerde neden tekrar ettiğini açıklar.

Girne Caddesi’nde akşam saatlerinin riskli olmasının bir diğer nedeni de geçiş yoğunluğunun dalgalanmasıdır. Gün boyunca nispeten sakin olan cadde, belirli saatlerde kısa süreli bir yoğunluk yaşar. Bu yoğunluk, uzun süreli trafik sıkışıklığından çok, anlık duruşlar ve hareketlerle kendini gösterir. Bu da sürücüleri hızlı karar almaya zorlar.

Kayıtlarda dikkat çeken bir başka unsur, hasarların çoğunun aynı noktalar etrafında toplanmasıdır. Caddenin belirli bölümleri, yıllar boyunca benzer saatlerde benzer olaylara sahne olmuştur. Bu durum, mekânın davranışı nasıl yönlendirdiğini gösterir. Aynı genişlik, aynı görüş kısıtı ve aynı park düzeni, farklı yıllarda aynı sonuçları üretmiştir.

Bu tekrar eden desen, Girne Caddesi’nin sigorta hafızasında net bir iz bırakmıştır. Büyük kazalar nadirdir. Buna karşılık, küçük ama sürekli hasarlar caddenin karakteristik riskini oluşturur. Bu hasarlar, tek tek ele alındığında önemsiz görünebilir. Ancak zaman içinde birikerek belirgin bir davranış haritası oluşturur.

Bugün Girne Caddesi’nden geçen biri için bu desen fark edilmez olabilir. Günlük akış içinde, hasarların neden hep aynı saatlerde yoğunlaştığı düşünülmez. Oysa geçmiş kayıtlar, bu tekrarın uzun yıllardır değişmediğini gösterir. Bu durum, riskin rastlantısal değil, alışkanlık temelli olduğunu ortaya koyar.

Girne Caddesi örneği, Surlariçi genelinde riskin nasıl üretildiğini anlamak için güçlü bir referans sunar. Aynı saatlerde tekrar eden hasarlar, mekânla kurulan ilişkinin zamanla nasıl kalıcılaştığını gösterir. Bu ilişki değişmedikçe, sonuçların da benzer kalması kaçınılmazdır.

Bazı hasarlar aynı yerde olur.
Bazıları da hep aynı zamanda.