Atatürk Caddesi Öğlen Yaya Geçidi Öncesi Ani Yavaşlama Zinciri

Lefkoşa merkez hattında yer alan Atatürk Caddesi, öğlen saatlerinde hem araç hem yaya yoğunluğunu aynı anda taşır. Özellikle 12:30 ile 14:00 arasında yaya geçitleri öncesinde farklı bir davranış paterni oluşur. Risk geçidin üzerinde değil, geçide yaklaşım alanındadır.

Atatürk Caddesi üzerinde bazı yaya geçitleri sinyal yaklaşım bölgesine yakındır. Sürücü hem sinyali hem geçidi aynı anda değerlendirmek zorundadır. Bu çift odak, karar süresini uzatır.

Sorun yayanın görünmemesi değildir. Sorun yavaşlamanın zincirleme yayılmasıdır.

Öğlen saatlerinde cadde akıcıdır. Ancak bir araç yaya ihtimali nedeniyle beklenenden erken fren yaptığında arka akış da aynı tepkiyi verir. Bu tepki her araçta aynı hızda gerçekleşmez. Tepki süresi araçtan araca değişir.

Geçtiğimiz ay 13:05 civarında kuzey yönünde ilerleyen bir araç, geçide yaklaşırken kaldırım kenarında bekleyen bir yayayı fark ederek hızını düşürdü. Yaya adım atmadı. Ancak sürücü durmaya hazırlandı. Arkadaki araç bu yavaşlamayı geç fark etti. Ani fren yapıldı. Üçüncü araç sola doğru açılma eğilimi gösterdi. Fiziksel temas olmadı. Ancak üç farklı karar aynı anda gerçekleşti.

Atatürk Caddesi 1980’lerden itibaren ticari yoğunluk kazanmış bir hattır. Öğlen saatlerinde yaya hareketi sabah saatlerinden daha dağınık ve öngörülemezdir. Bu da sürücünün “olası yaya” ihtimalini artırır.

Yaya geçidi öncesi ani yavaşlama çoğu zaman temkinli bir davranıştır. Fakat arka akış aynı temkinle ilerlemez. Bu farklılık zincirleme frenleme üretir.

Özellikle Mehmet Akif bağlantısına yakın kesimlerde, şerit değiştirme refleksi bu zinciri büyütebilir. Sağ şeritte yavaşlayan araç, sol şeritteki sürücüyü ani karar vermeye zorlar.

Öğlen saatlerinde güneş dik açıya yaklaştığında yol yüzeyi parlak görünür. Bu parlaklık fren mesafesini etkilemez. Ancak algı süresini etkileyebilir. Sürücü geçidi erken görür ama arka araç aynı hızda görmeyebilir.

Atatürk Caddesi’nde risk yoğunluk değildir. Karar zamanlamasıdır. Bir sürücü erken yavaşlar. Diğeri geç yavaşlar. Bu fark birkaç metreyle ölçülür.

Yaya geçidi görünürdür. Ancak yaklaşım alanındaki hız farkı, zincirleme yavaşlama üretmeye yeterlidir.